Tổng quan về vị trí, địa chất và lịch sử Hang Va
Hang Va nằm ở vùng lõi của VQG Phong Nha - Kẻ Bàng, thuộc Phong Nha, tỉnh Quảng Trị. Hang động cách KM28 của QL15 khoảng 4km và cách cửa sau Hang Sơn Đoòng khoảng 50m.
Đây là hang ướt có niên đại tương đối trẻ, từ 2 – 3 triệu năm. Các chuyên gia phán đoán rằng Hang Va và Hang Sơn Đoòng có thể từng có cùng chung nếp đứt gãy do vận động địa chất. Hai hang động này còn có chung dòng chảy ngầm và có khả năng thông với nhau qua một lối nhỏ khá hiểm trở, nối từ tầng hang dưới của Hang Va với hành lang Passchendaele của Hang Sơn Đoòng.
Hang Va được ông Hồ Khanh phát hiện vào năm 1992, trong một lần đi rừng. Tên gọi Hang Va được ông Hồ Khanh đặt dựa theo tên khu rừng Va, cái tên được người dân địa phương vẫn hay gọi khu vực ấy từ rất lâu về trước. Đến năm 2010, Đội thám hiểm hang động Anh – Việt đã tổ chức một cuộc thám hiểm ngắn tại Hang Va do không có đủ thời gian, đến năm 2012 họ đã quay trở lại khảo sát, đo đạc, và vẽ bản đồ Hang Va đầy đủ.
Đến năm 2016, Hang Va được cấp phép vận hành du lịch và công ty Oxalis Adventure đã phục vụ tour Thám hiểm Hang Va kết hợp với Hang Nước Nứt. Đến năm 2017, một hướng dẫn viên và trợ lý an toàn của Oxalis đã phát hiện ra một hành lang khô dài 150m nối giữa Hang Nước Nứt với Hang Va.
Năm 2022, đoàn làm phim của đài truyền hình BBC đã thực hiện dự án quay phim dài 20 ngày ở các hang động tại VQG Phong Nha – Kẻ Bàng như Hang Sơn Đoòng, Hang Va, Hang Nước Nứt, và Hang Én. Giữa vô số bất ngờ về cảnh quan và địa chất tại Vương quốc hang động, đoàn làm phim đã rất ấn tượng với hình ảnh hàng nghìn khối thạch nhũ hình tháp nón ngoi lên giữa hồ nước rộng lớn và phản chiếu trên mặt hồ trong veo. Những thước phim tuyệt đẹp của các hang động đã được công bố trên sóng truyền hình quốc tế trong tập 6 – Extremes của series Planet Earth III.
Những trải nghiệm độc đáo trong tour Thám hiểm Hang Va
Tour Thám hiểm Hang Va lý tưởng với du khách chỉ có từ 2 ngày ở Phong Nha nhưng đam mê thám hiểm, muốn khám phá sự kỳ vĩ của thiên nhiên trong lòng đất và chinh phục những cung đường thách thức.
1. Trekking vào vùng lõi của VQG Phong Nha – Kẻ Bàng
VQG Phong Nha – Kẻ Bàng từ lâu đã nổi tiếng ở hệ sinh thái đa dạng, nơi có giá trị khoa học, địa chất to lớn, bảo tồn hàng nghìn loài động thực vật quý hiếm và hai lần được công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới. Hệ thống Karst có niên đại khoảng 450 triệu năm tuổi nơi đây còn được mệnh danh là Vương quốc hang động. Nơi đây chứa hàng trăm hang động có cấu tạo địa chất phức tạp, hùng vĩ mà đến nay giới khoa học và thám hiểm vẫn chưa khám phá hết.
Tour Thám hiểm Hang Va là một trong số những tour thám hiểm mà du khách có thể đi sâu vào vũng lõi của VQG Phong Nha – Kẻ Bàng, khám phá hệ sinh thái phong phú của rừng nguyên sinh và các loài động thực vật chỉ có trong hang động.
Du khách sẽ phải trekking vào sâu trong thung lũng hoang sơ, được bao quanh bởi khu rừng rậm rạp. Từ đường giao thông (KM28 trên QL15), du khách sẽ đi bộ qua đường mòn trong rừng, xuống dốc để đến thung lũng và men theo dòng suối chảy vào rừng sâu để tiến vào khu vực hang động.
Trong suốt đoạn đường hơn 5km chủ yếu đi dưới tán cao vút, nơi thảm thực vật hoang sơ thi nhau vươn lên từ thung lũng hẹp để đón ánh nắng mặt trời. Du khách sẽ có thể nhìn thấy nhiều loài động thực vật quý hiếm và đặc hữu của VQG Phong Nha – Kẻ Bàng như voọc, chà vá chân nâu, sóc bay,… và dấu vết của các loài như sơn dương, heo rừng,.. đi kiếm ăn buổi tối để lại.
2. Khám phá Hang Va và Hang Nước Nứt
Trong 30 năm (1990 – 2020), từ niềm đam mê thám hiểm đến công cuộc nghiên cứu, khảo sát thiên nhiên trong lòng đất tại Vương quốc hang động Quảng Bình (Quảng Trị ngày nay), các chuyên gia đã tìm thấy đến hơn 300 hang động. Hang Va là một trong những hang động được khảo sát khá muộn (năm 2012), nhưng đã khiến các chuyên gia, trong đó có ông Howard Limbert kinh ngạc và thích thú bởi hệ thống thạch nhũ hình tháp nón độc đáo và có cấu trúc phức tạp.
Hành trình trekking du lịch Hang Va còn đưa du khách khám phá Hang Nước Nứt, hang động được hình thành bởi dòng chảy ngầm từ Hang Va và Hang Sơn Đoòng. Hang Nước Nứt được phát hiện và khảo sát vào năm 2001, có chiều dài khoảng 2.2km, có dòng suối chảy xuyên qua lòng hang động và đổ ra thung lũng. Trước cửa hang Nước Nứt là một đoạn suối cạn, có nhiều khối đá lớn và trơn trượt dẫn vào một cửa hang nhỏ và tối. Khi bước vào trong, du khách sẽ thấy một khoang hang động rộng lớn, bãi cát dài và rộng, có các khối thạch nhũ cao đến trần hang và dòng chảy ngầm phân thành nhiều nhánh phức tạp.
Vào giai đoạn đầu vận hành tour Thám hiểm Hang Va (2016), 2 hang động này được khám phá riêng biệt, nhưng đến năm 2017, hướng dẫn viên của Oxalis trong lúc thám hiểm đã phát hiện một lối đi nhỏ hẹp, nối từ Hang Nước Nứt đến Hang Va. Sau khi khảo sát và xác nhận lối đi an toàn, lộ trình đã được điều chỉnh, đi xuyên qua Hang Nước Nứt đến Hang Va.
3. Chiêm ngưỡng rèm mưa thác nước và địa chất Hang Va
Hang Va là hang động ướt tương đối trẻ, có dòng chảy ngầm hoạt động mạnh mẽ và có vô số mạch nước ngầm phun ra từ vách đá ở tầng hang dưới, tạo nên lối đi ngập trong nước và rèm thác nước trắng xoá.
Tầng dưới của Hang Va nổi bật với hệ thống nhũ dòng chảy chồng nhiều lớp lên nhau như một thác nước hùng vĩ, có nhiều tầng đổ ào ạt từ trần hang xuống. Các khối nhũ dòng chảy ở Hang Va không thẳng đứng như Bức tường Việt Nam của Hang Sơn Đoòng mà dòng chảy ngắn hơn, có độ cong cao tạo vòng cung lớn. Lớp thạch nhũ cuối cùng nhô ra lơ lửng cách nền hang khoảng hơn 2m là nơi du khách có thể chụp những bức ảnh ấn tượng.
4. Đu dây ngang qua hệ thống nhũ dòng chảy
Do địa hình đặc trưng, hệ thống nhũ dòng chảy và vách đá nhấp nhô từ thấp lên cao tạo nên lối đi dẫn lên tầng hang trên. Du khách sẽ đeo dây đai an toàn và thực hiện kỹ thuật đu dây ngang, bám vào dây được cố định theo phương ngang để vòng qua những khối thạch nhũ lớn. Đoạn dốc thạch nhũ và kỹ thuật đu dây ngang này là một trong những hoạt động đặc sắc nhất trong hành trình Thám hiểm Hang Va.
5. Khám phá hồ thạch nhũ hình tháp nón
Tầng hang trên của Hang Va có hệ thống hồ nhũ viền cao đến 2m, bên trong hồ chứa hàng nghìn tháp thạch nhũ hình nón có cấu tạo phức tạp và kích thước rất đồng đều, gây ấn tượng mạnh mẽ với các nhà thám hiểm hang động.
Các khối thạch nhũ nơi đây có cấu trúc rất phức tạp, khối cao nhất được ghi nhận cao đến khoảng 2m, bằng với độ cao của gờ nhũ viền bao quanh hồ nước. Cho đến ngày nay, dù các nhà thám hiểm đã khảo sát, lấy mẫu nghiên cứu và đưa các nhà khoa học vào nghiên cứu địa chất Hang Va nhưng vẫn chưa thể giải đáp hoàn toàn cách hình thành nên những khối thạch nhũ độc đáo và số lượng lớn đến thế.
Theo các chuyên gia hang động, có 2 khả năng hình thành nên hồ thạch nhũ tháp nón độc đáo nhất thế giới này. Thứ nhất, các nón tháp và nón nhũ được hình thành từ những giọt nước chứa canxi cacbonat từ vết nứt trên trần hang rơi xuống hồ lắng đọng. Các tinh thể cacbon kết tinh nổi trên mặt nước, tiếp tục bị những giọt canxi cacbonat từ trần hang rơi lên, làm chìm xuống đáy hồ. Theo thời gian, các lớp tinh thể cacbon dần đè lên nhau, tạo nên từng tháp nón.
Giả thuyết thứ hai nói về cách hình thành tháp đá vôi dạng tù và nón phun có chiều cao thấp. Chúng thường chìm trong hồ nước và khi nước hồ cạn mới có thể nhìn thấy rõ. Các khối thạch nhũ này có thể do mạch nước ngầm chứa canxi cacbonat từ lòng đất phun lên, gặp nhiệt độ trong hang cao hơn khiến cho các tinh thể cacbon kết tinh lại, tạo thành hình dáng nón phun.
6. Cắm trại trong thung lũng nguyên sơ
Khi tham gia tour trekking đến Hang Va, du khách sẽ trải qua 1 đêm cắm trại ở thung lũng trong vùng lõi của VQG Phong Nha – Kẻ Bàng. Tại bãi trại, du khách sẽ nghỉ ngơi trong lều cá nhân có pallet cách nhiệt, nệm, gối, túi ngủ tiện nghi và thưởng thức bữa ăn nóng hổi do đầu bếp địa phương chế biến.
Vào buổi sáng, du khách có thể sẽ nghe thấy tiếng kêu của thú rừng như vượn và nếu may mắn sẽ có thể nhìn thấy bóng thú rừng đu qua những ngọn cây.
Thời gian lý tưởng để du lịch Hang Va
Thời gian lý tưởng để trekking Thám hiểm Hang Va là từ tháng 1 đến tháng 8 do thời tiết khô ráo, ít mưa, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời. Đặc biệt, mỗi mùa cảnh quan trong rừng và trong hang cũng có những thay đổi đặc trưng như:
– Tháng 1 – tháng 3: Thời tiết trong tháng 1 có thể sẽ hơi lạnh do ảnh hưởng của các đợt không khí lạnh mùa đông, nhiệt độ có thể dao động từ 18 – 23 độ C. Từ cuối tháng 2 đến hết tháng 3 nhiệt độ sẽ ấm dần và có thể có những ngày nắng đẹp.
– Tháng 4 – tháng 5: Trời sẽ bắt đầu khô ráo, nắng đẹp và là thời điểm thảm thực vật trong rừng đâm chồi nảy lộc. Du khách có thể sẽ thấy nhiều loài hoa rừng nở rộ.
– Tháng 6 – tháng 8: Thời tiết có thể sẽ có những ngày nắng nóng như phần lớn đoạn đường di chuyển dưới tán rừng nên vẫn khá mát mẻ. Nhiệt độ trong hang động sẽ dao động từ 22 – 25 độ C.
Do Hang Va là hang ướt và có dòng chảy ngầm tương đối mạnh nên thời gian từ tháng 9 đến hết tháng 12 có thể sẽ bị ảnh hưởng do mưa lớn. Du khách muốn thám hiểm trong khoảng thời gian này có thể tham khảo các tour thám hiểm đến các hang động khác như Hang Én, Hang Tú Làn, và Hang Tiên.
Hướng dẫn đăng ký tour Thám hiểm Hang Va
Hiện tại, Hang Va được vận hành bởi Oxalis Adventure – công ty du lịch thám hiểm hàng đầu Việt Nam. Du khách muốn tham gia tour Thám hiểm Hang Va cần đặt chỗ trước tại Website Oxalis, chọn ngày khởi hành còn trống phù hợp với lịch trình, sau đó chọn đặt chỗ và điền đầy đủ thông tin vào form đăng ký.
Tour Thám hiểm Hang Va có mức độ thách thức 3 – Vừa phải với tổng lộ trình 15km, trong đó có 7km di chuyển trong hang và một số đoạn đu dây với thiết bị an toàn. Tour giới hạn 10 du khách/tour và du khách cần đảm bảo độ tuổi dao động từ 16 – 70 tuổi, sức khỏe tốt, thường xuyên luyện tập thể thao.
Hướng dẫn di chuyển đến Hang Va
Để bắt đầu hành trình trekking đến Hang Va, du khách cần di chuyển đến Phong Nha, tỉnh Quảng Trị (Quảng Bình cũ). Du khách ở các tỉnh thành khác có thể di chuyển bằng máy bay, tàu hỏa, xe bus giường nằm đến Đồng Hới, sau đó đặt xe đưa đón của Oxalis, đi taxi hoặc xe bus để đến Phong Nha. Riêng xe bus giường nằm như Hạnh Luyến (Từ Huế và Đà Nẵng), xe Hưng Long, Camel Travel, và Queen Bus (từ Hà Nội) sẽ đưa du khách đến thẳng Phong Nha.
Từ Huế, Đà Nẵng, và Hội An, du khách sẽ có thêm lựa chọn dịch vụ xe thuê riêng của Oxalis để di chuyển đến Phong Nha.
Thông tin chi tiết về các phương tiện, lộ trình và hướng dẫn di chuyển sẽ được giới thiệu trong bài viết Hướng dẫn đi đến Phong Nha.
Lộ trình tour Khám phá Hang Va
Tour Khám phá Hang Va kéo dài 2 ngày 1 đêm. Vào sáng sớm ngày khởi hành, xe đưa đón của Oxalis sẽ đón du khách từ các khách sạn ở Phong Nha và tập trung tại văn phòng Oxalis Home. Sau khi nghe hướng dẫn viên phổ biến thông tin an toàn, đoàn sẽ ký gửi hành lý, ký vào phiếu miễn trừ trách nhiệm và xe đưa đón sẽ đưa du khách đến KM28 – điểm xuất phát của hành trình.
Trong ngày 1, du khách sẽ trekking vào rừng nguyên sinh khoảng 4km để đến Hang Nước Nứt. Đoàn sẽ ăn trưa ở cửa hang và sau đó vượt qua cửa hang nhỏ hẹp, tiến vào lòng hang động rộng lớn, chiêm ngưỡng hệ thống thạch nhũ, và đi xuyên qua Hang Nước Nứt để đến Hang Va.
Du khách sẽ bơi qua dòng sông ngầm của Hang Va để leo lên cửa hang và nghỉ ngơi ở bãi trại. Bữa tối nóng hỏi sẽ được các đầu bếp địa phương chế biến và phục vụ du khách. Sau khi dùng bữa tối, đoàn thám hiểm có thể cùng nhau trò chuyện, giao lưu, thưởng thức trà thảo mộc và ngắm cảnh rừng ban đêm.
Ngày thứ 2, sau khi dùng bữa sáng, đoàn thám hiểm sẽ bắt đầu khám phá Hang Va, đu dây xuống cửa hang, trekking qua hành lang có vô số mạch nước ngầm tạo nên rèm mưa tháp nước và đu dây ngang lên tầng hang trên. Hồ thạch nhũ hình tháp nón rộng hơn 30m sẽ hiện ra trước mắt và du khách sẽ lắng nghe câu chuyện về quá trình phát hiện và lịch sử khám phá Hang Va của các chuyên gia hang động ban đầu.
Hang Va có cấu trúc khá phức tạp và hệ thống thạch nhũ ở cả 2 tầng đều có những đặc trưng riêng mà khó có thể tìm thấy ở nơi khác nên du khách có thể chụp những bức ảnh ấn tượng. Sau khi thám phá vẻ đẹp của Hang Va, du khách sẽ trekking theo một đường khác để đến đường giao thông – nơi xe đưa đón đã chờ sẵn.
Định hướng phát triển du lịch bền vững ở Hang Va
Theo xu hướng phát triển bền vững của quốc tế và Việt Nam, chính quyền địa phương tỉnh Quảng Trị (Quảng Bình cũ) đã đặt mục tiêu phát triển du lịch xanh đi đôi với công tác bảo tồn tài nguyên rừng, biển, và hang động phong phú của địa phương. Oxalis Adventure là một trong những đơn vị tiên phong trong việc phát triển du lịch bền vững, nâng cao trải nghiệm và dịch vụ song song với nỗ lực bảo vệ môi trường và bảo tồn thiên nhiên.
Oxalis ưu tiên tuyển dụng và đào tạo lao động địa phương, góp phần tạo việc làm cho nhiều hộ gia đình và có cơ hội thăng tiến trong sự nghiệp. Hàng chục nhân viên ban đầu là nhân viên khuân vác, sau đó được tuyển chọn để đào tạo thành trợ lý an toàn và tài trợ học tập để trở thành hướng dẫn viên chuyên nghiệp.
Các tour thám hiểm của Oxalis đã đầu tư nhà vệ sinh ủ phân vi sinh (Composting toilet), hệ thống lọc nước tại các bãi trại, cung cấp bình nước và các vật dụng như chén, dĩa, ly,… có thể tái sử dụng và vệ sinh sạch sẽ. Lều trại của du khách cũng được trang bị pallet cách nhiệt, lều 2 lớp, đệm, túi ngủ, và gối được vệ sinh sạch sẽ sau mỗi lần sử dụng và nhiều biện pháp bảo vệ môi trường khác.
Du khách tham gia tour thám hiểm cũng được khuyến khích chung tay bảo vệ môi trường như:
– Không vứt rác trong rừng và trong hang động.
– Không sử dụng dầu gội, sữa tắm, xà phòng có hóa chất khi tắm gội ở bãi trại và trong hang động.
– Di chuyển theo lối đi được hướng dẫn và không chạm tay vào thạch nhũ trong hang động.
Hang Va Phong Nha nổi bật với hồ thạch nhũ hình tháp nón và cấu trúc địa chất độc đáo bậc nhất thế giới. Đây là nơi du khách vừa có thể khám phá vẻ đẹp kỳ diệu của thiên nhiên, vừa có thể thỏa mãn đam mê chinh phục những cung đường và địa hình hiếm có.
Sau hành trình Thám hiểm Hang Va đầy cảm xúc, du khách có thể nghỉ ngơi tại , tận hưởng không gian bình yên giữa làng quê, chèo kayak trên sông Chày và dễ dàng di chuyển đến nhiều địa điểm du lịch nổi tiếng khác.
